Campylobacter (update 5-7-2016)

Een bijzondere indicatie: colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn indien corticosteroïd therapie wordt overwogen. In zo’n situatie dient een Campylobacter-enteritis te worden uitgesloten omdat behandeling met corticosteroïden kan leiden tot ernstige Campylobacter-sepsis.

MICROBIOLOGISCHE DIAGNOSTIEK

PRINCIPE

De microbiologische diagnostiek van gastro-enteritis berust op het aantonen van de ziekteverwekker in de faeces. De onderzoekmethode in het laboratorium hangt af van de aard van de ziekteverwekker

  • bacteriën: PCR, kweek, aantonen toxine
  • virussen: aantonen antigeen, PCR
  • parasieten: PCR, microscopisch onderzoek

Microbiologisch onderzoek van faeces omvat dus meer dan een “faeceskweek”.

INDICATIES

Microbiologisch onderzoek van faeces is geïndiceerd bij

  • diarree langer dan 5 dagen
  • diarree met koorts
  • diarree met macroscopisch bloed en/of slijm
  • diarree bij kinderen < 2 jaar
  • langer aanhoudende brijige diarree, met name bij kinderen
  • diarree na verblijf in het buitenland
  • (kleine) explosies van diarree
  • proctitis bij homoseksuele mannen
  • diarree bij HIV-seropositieven of patiënten met AIDS
  • colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn: wanneer men met corticosteroïden wil behandelen

WELKE ONDERZOEKEN KUNNEN HET BEST WORDEN AANGEVRAAGD?

Het is niet zinvol bij een patiënt met diarree “alles” aan te vragen. De keuze van de te verrichten onderzoeken dient bepaald te worden door de klinische en/of epidemiologische gegevens (tabel).

Tabel Aanvraag gericht op klinische gegevens

KLINISCHE GEGEVENS FAECES-ONDERZOEK AANVRAGEN OP
“Standaard”: geen bijzondere aanknopingspunten Salmonella/ Shigella/ STEC

Campylobacter
Diarree bij kinderen < 2 jaar Salmonella / Shigella/ STEC
  Campylobacter
  Rota/adenovirussen
Diarree met bloedbijmenging Salmonella / Shigella/ STEC
  Campylobacter,
  amoeben (Entamoeba histolytica)
Langer aanhoudende brijige diarree Salmonella / Shigella
  (indien niet reeds eerder verricht)
  Yersinia enterocolitica
  cysten en wormeieren
Diarree na verblijf in het buitenland Salmonella / Shigella/ STEC
  Campylobacter
  Entamoeba histolytica
  cysten en wormeieren
Heftige waterdunne diarree Salmonella / Shigella/ STEC
  Campylobacter
  Vibrio cholerae / parahaemolyticus
  Cryptosporidium
Diarree tijdens antibioticumgebruik Clostridium difficile
meestal tijdens (langdurige) ziekenhuisopname  
Explosies van diarree Salmonella / Shigella/ STEC
(eventueel overleg met arts-microbioloog) Campylobacter, Noro virus
Colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn Campylobacter/STEC
(indien corticosteroïd-therapie wordt overwogen)  
Proctitis bij homoseksuele mannen Campylobacter
  Salmonella / Shigella/ STEC
  Entamoeba histolytica
  Giardia lamblia
Diarree bij HIV-seropositieven of patiënten met AIDS
Salmonella / Shigella/ STEC
  Giardia lamblia
  Cryptosporidium
  Microsporidium


Deze tabel dekt niet alle situaties, overleg bij twijfel met een arts-microbioloog.

Besmet voedsel ziet, ruikt en proeft niet anders dan onverdacht voedsel!

INVULLEN AANVRAAGFORMULIER

Naast de administratieve gegevens van de patiënt is het volgende van belang:

  • duidelijk vermelden welk(e) onderzoek(en) word(t)en gewenst.; bij vermelding van “banale kweek” wordt uitsluitend het standaard onderzoek verricht op Salmonella, Shigella, Campylobacter en STEC.
  • klinische gegevens
  • epidemiologische gegevens (m.n. in geval van explosies, recent verblijf in het buitenland)
  • datum van afnemen

VERZENDEN MATERIAAL

Voor faeces-onderzoek worden door het laboratorium verzendkokers verstrekt, waarin een korte buis met lepeltje. Een voor de helft gevulde buis is ruim voldoende. Geen jampotten, medicijnflesjes e.a. als verzendmateriaal gebruiken.
Faeces-monsters dienen binnen 24 uur op het laboratorium te arriveren. Dit is met name belangrijk voor onderzoek op Campylobacter en Shigella.

Voor onderzoek op parasieten kan de PARA-PCR aangevraagd worden. Onderzoek op wormeieren dient apart te worden aangevraagd of wordt bij bepaalde klinische gegevens automatisch toegevoegd.