Cystitis (update 8-12-2015)

Verwekkers:

  • Escherichia coli
  • Proteus
  • Klebsiella
  • Pseudomonas

Afname

Afnemen materiaal


1. Cystitis - pyelonefritis

Voor bacteriologisch onderzoek dienen we blaasurine te verkrijgen. Spontaan geloosde urine bevat vaak contaminanten uit de urethra en van de huid. Het is aangetoond dat de concentratie bacteriën bij gebruik van midstream urine grotendeels overeenkomt met door katheterisatie of blaaspunctie verkregen urine.

De eerste ochtendurine heeft de voorkeur omdat de bacteriën een nacht hebben kunnen aangroeien zodat de kans op hoge kiemgetallen het grootst is. Wanneer het niet mogelijk is om midstream urine af te nemen, kunnen we volstaan met spontaan geloosde urine. De kans op contaminatie neemt significant af door het spreiden van de labia. Wanneer de labia worden gespreid, zou het wassen van het perineum niet veel toevoegen aan het verminderen van de kans op contaminatie.

Vrouw

Nodig: weggooibekertje
- onderlichaam wassen met water
- schaamlippen spreiden
- eerste portie in toilet
- volgende portie in het bekertje
- eventueel uitplassen in het toilet

Man

Nodig: weggooibekertje
- voorhuid terugschuiven
- eerste portie in het toilet
- volgende portie in het bekertje
- uitplassen in het toilet

Jong kind wat nog niet zindelijk is

Instructie voor opvangen van urine bij niet-zindelijke kinderen (clean catch)
Geef het kind ruim te drinken. Kinderen jonger dan 2 jaar zullen dan in het algemeen binnen 20 tot 30 minuten plassen.
Spreid de schaamlippen of trek de voorhuid terug en reinig vulva of penis zorgvuldig met een ruime hoeveelheid water (geen zeep) door de douche er op te zetten of natte watten uit te knijpen (niet poetsen).
Laat het kind met ontbloot genitaal op een aankleedkussen liggen of bloot rondlopen en vang middenstroomurine op met een schone container.
Lukt dit niet, plak dan alsnog een plaszak en controleer elke 10 minuten of er urineproductie is. Laat de plaszak niet langer dan 1 uur zitten, omdat daarna de kans op contaminatie groot is. Hoewel met de urine uit een plaszak een urineweginfectie niet betrouwbaar aangetoond kan worden, is deze wel bruikbaar om een urineweginfectie uit te sluiten. Voor uitvoeriger instructies zie www.thuisarts.nl

Giet de urine over in een steriele universeelcontainer (wijde buis met witte schroefdop), naam patiënt op etiket container schrijven. Container met aanvraagformulier zo mogelijk nog dezelfde dag afgeven bij het laboratorium.

2. Prostatitis

Voor bacteriologisch onderzoek dienen we materiaal van de prostaat te verkrijgen. Een optimaal onderzoek bestaat uit gefractioneerd urineonderzoek (de klassieke drie-glazen-proef). Maar velen vinden dit te omslachtig en/of patiëntonvriendelijk. Als alternatief kan urine na prostaatmassage of semen worden ingezonden.
Instructie voor patiënt (steriele container meegeven)

- bij voorkeur uitvoeren in de ochtend
- geheel uitplassen
- glans reinigen met water uit de kraan
- glans afdrogen met toiletpapier
- masturberen
- ejaculaat opvangen in steriele container
- naam op het etiket van de container schrijven
- materiaal nog dezelfde dag afgeven bij het laboratorium

Invullen aanvraagformulier

Naast het invullen van administratieve gegevens van de patiënt is het volgende van belang:
- gewenst onderzoek aankruisen, in de regel een 'banale kweek'
- klinische gegevens
- eventuele verdenking op prostatitis altijd vermelden
- antibioticumgebruik (ook wat gebruikt gaat worden)
- aard materiaal: urine, mid-stream urine, urine na prostaatmassage e.a.
- aanwezigheid van een urinekatheter
- datum van afnemen

Voor het bacteriologisch onderzoek is het heel belangrijk te weten of het gaat om een patiënt met klachten, om een controle of om een situatie zonder (specifieke) klachten.

Bewaren en verzenden urine / semen

Voor optimale resultaten moet urine voor bacteriologisch onderzoek nog dezelfde dag op het laboratorium arriveren. Indien niet mogelijk, koelen bij 4 graden C en de volgende dag verzenden naar het medisch microbiologisch laboratorium. Het versturen van urinekweken per post is niet optimaal.