Prik- en spatletsels (update 8-5-2014)

Bloedoverdraagbare aandoeningen bij prikspatletsels

Via bloed kunnen onder andere de volgende ziekteverwekkers worden overgedragen:

Hepatitis B virus (HBV)
Hepatitis C virus (HCV)
Humaan Immunodeficientie Virus (HIV)

Dit kan bijvoorbeeld plaatsvinden bij een prik- of snijaccident, een bijtverwonding, bloedspatten op slijmvliezen (ogen, mond), bloed op niet-intacte huid of mond-op-mond beademing. Na een accidenteel bloedcontact kan er risico bestaan op besmetting met deze ziekteverwekkers. Voor klinische informatie over de genoemde verwekkers wordt verwezen naar de hoofdstukken over HIV en HBV en HCV.

Sexuele accidenten die naast risico van b.v. chlamydia, gonorroe en lues gepaard kunnen gaan met overdracht van bovengenoemde virussen, komen hier ook aan bod.
Voor een slachtoffer van een prikaccident is dit een onbekende en vaak stressvolle situatie. Besluitvorming over het al dan niet nemen van maatregelen naar aanleiding van een accidenteel bloedcontact is complex en aan een strak tijdspad gebonden. Dit document biedt overwegingen en stapsgewijze richtlijnen bij de beoordeling en afhandeling van accidenteel bloedcontact. De huisarts kan voor inschatting van het besmettingsrisico en voor te nemen maatregelen uiteraard overleggen met de arts-microbioloog.

Het is van belang om contact op te nemen met de arts-microbioloog wanneer cito-diagnostiek (mogelijk) geïndiceerd is. Deze zal op zijn beurt in voorkomende gevallen overleggen met de internist-infectioloog of de HIV-verpleegkundige.

Het document is van toepassing op medewerkers in de zorgsector zoals gezondheidszorginstellingen, thuiszorg en ambulance dienst. Daarnaast kunnen ook penitentiaire inrichtingen, politie, reinigingsdienst en patiënten zelf geconfronteerd worden met accidenteel bloedcontact. In het geval van een beroepsblootstelling is de werkgever medeverantwoordelijk voor een juiste en snelle afhandeling van een accidenteel bloedcontact.
Instanties die geen schriftelijke afspraken hebben met het ziekenhuis over de afhandeling van incidenten worden verwezen naar Prikpunt.

Het document beschrijft stapsgewijs de beoordeling en de te nemen maatregelen bij een prikaccident. De richtlijnen die besproken worden gaan over HBV, HCV en HIV.
Degene die een accidenteel bloedcontact heeft gehad wordt in dit hoofdstuk slachtoffer genoemd; met bron wordt bedoeld degene van wie het bloed afkomstig is.

Dit hoofdstuk is onder andere gebaseerd op het Draaiboek van de Landelijke Coördinatiestructuur Infectieziektebestrijding ‘Landelijke Richtlijn Prikaccidenten’ 2007 (http://www.rivm.nl/cib/infectieziekten-A-Z/infectieziekten/Prikaccidenten).